\documentclass[DIV=12,%
               BCOR=0mm,%
               headinclude=false,%
               footinclude=false,open=any,%
               fontsize=10pt,%
               oneside,%
               paper=210mm:11in]%
               {scrbook}



\usepackage[noautomatic]{imakeidx}



\usepackage{microtype}
\usepackage{graphicx}
\usepackage{alltt}
\usepackage{verbatim}
\usepackage[shortlabels]{enumitem}
\usepackage{tabularx}
\usepackage[normalem]{ulem}
\def\hsout{\bgroup \ULdepth=-.55ex \ULset}
% https://tex.stackexchange.com/questions/22410/strikethrough-in-section-title
% Unclear if \protect \hsout is needed. Doesn't looks so
\DeclareRobustCommand{\sout}[1]{\texorpdfstring{\hsout{#1}}{#1}}
\usepackage{wrapfig}

% avoid breakage on multiple <br><br> and avoid the next [] to be eaten
\newcommand*{\forcelinebreak}{\strut\\*{}}

\newcommand*{\hairline}{%
  \bigskip%
  \noindent \hrulefill%
  \bigskip%
}

% reverse indentation for biblio and play

\newenvironment*{amusebiblio}{
  \leftskip=\parindent
  \parindent=-\parindent
  \smallskip
  \indent
}{\smallskip}

\newenvironment*{amuseplay}{
  \leftskip=\parindent
  \parindent=-\parindent
  \smallskip
  \indent
}{\smallskip}

\newcommand*{\Slash}{\slash\hspace{0pt}}


% http://tex.stackexchange.com/questions/3033/forcing-linebreaks-in-url
\PassOptionsToPackage{hyphens}{url}\usepackage[hyperfootnotes=false,hidelinks,breaklinks=true]{hyperref}
\usepackage{bookmark}

\usepackage{fontspec}
\usepackage{polyglossia}
\setmainlanguage{polish}
\setmainfont{cmunrm.ttf}[Script=Latin,%
 Ligatures=TeX,%
 Path=/usr/share/fonts/truetype/cmu/,%
 BoldFont=cmunbx.ttf,%
 BoldItalicFont=cmunbi.ttf,%
 ItalicFont=cmunti.ttf]
\setmonofont{cmuntt.ttf}[Script=Latin,%
 Ligatures=TeX,%
 Scale=MatchLowercase,%
 Path=/usr/share/fonts/truetype/cmu/,%
 BoldFont=cmuntb.ttf,%
 BoldItalicFont=cmuntx.ttf,%
 ItalicFont=cmunit.ttf]
\setsansfont{cmunss.ttf}[Script=Latin,%
 Ligatures=TeX,%
 Scale=MatchLowercase,%
 Path=/usr/share/fonts/truetype/cmu/,%
 BoldFont=cmunsx.ttf,%
 BoldItalicFont=cmunso.ttf,%
 ItalicFont=cmunsi.ttf]
\newfontfamily\polishfont{cmunrm.ttf}[Script=Latin,%
 Ligatures=TeX,%
 Path=/usr/share/fonts/truetype/cmu/,%
 BoldFont=cmunbx.ttf,%
 BoldItalicFont=cmunbi.ttf,%
 ItalicFont=cmunti.ttf]



\renewcommand*{\partpagestyle}{empty}


% global style

\pagestyle{plain}




\usepackage{indentfirst}

% remove the numbering
\setcounter{secnumdepth}{-2}

% remove labels from the captions
\renewcommand*{\captionformat}{}
\renewcommand*{\figureformat}{}
\renewcommand*{\tableformat}{}
\KOMAoption{captions}{belowfigure,nooneline}
\addtokomafont{caption}{\centering}







\deffootnote[3em]{0em}{4em}{\textsuperscript{\thefootnotemark}~}


\addtokomafont{disposition}{\rmfamily}
\addtokomafont{descriptionlabel}{\rmfamily}


\frenchspacing
% avoid vertical glue
\raggedbottom

% this will generate overfull boxes, so we need to set a tolerance
% \pretolerance=1000
% pretolerance is what is accepted for a paragraph without
% hyphenation, so it makes sense to be strict here and let the user
% accept tweak the tolerance instead.
\tolerance=200
% Additional tolerance for bad paragraphs only
\setlength{\emergencystretch}{30pt}

% (try to) forbid widows/orphans
\clubpenalty=10000
\widowpenalty=10000





% given that we said footinclude=false, this should be safe
\setlength{\footskip}{2\baselineskip}

\title{Demokracja bezpośrednia}
\date{}
\author{Anonim}
\subtitle{}




% https://groups.google.com/d/topic/comp.text.tex/6fYmcVMbSbQ/discussion
\hypersetup{%
pdfencoding=auto,
pdftitle={Demokracja bezpośrednia},%
pdfauthor={Anonim},%
pdfsubject={},%
pdfkeywords={polskie; podstawy; demokracja bezpośrednia}%
}


\begin{document}






  \begin{titlepage}


  \strut\vskip 2em
  \begin{center}

  {\usekomafont{title}{\huge Demokracja bezpośrednia\par}}%
  \vskip 1em
  
  \vskip 2em
  
  {\usekomafont{author}{Anonim\par}}%
  
  \vskip 1.5em



   
   \vfill



  
    \strut\par
  


  \end{center}


     \end{titlepage}
     
     \cleardoublepage



\tableofcontents
% start a new right-handed page

\cleardoublepage




\textbf{Demokracja bezpośrednia} - (z greckiego \emph{Demos} = lud oraz \emph{creatos} = panować czyli bezpośrednie panowanie ludu) system polityczny, w którym decyzje podejmuje się przez głosowanie ludowe (plebiscyt, referendum), w którym wziąć udział mogą wszyscy obywatele uprawnieni do głosowania. W demokracji bezpośredniej, w porównaniu do obecnej w większości państw zachodnich demokracji pośredniej, obywatele mają większy i bezpośredni wpływ na podejmowane decyzje.

\section{Historia}


Początki demokracji bezpośredniej sięgają starożytnych Aten.

\subsection{Współczesne występowanie}


Elementy demokracji bezpośredniej występują w większości współczesnych systemów demokracji pośredniej, w Polsce są to głównie referenda lokalne w sprawie odwołania organów samorządu terytorialnego oraz referenda ogólnopolskie w najważniejszych sprawach ustrojowych (przyjęcie Konstytucji, przystąpienie do Unii Europejskiej). Nie ma jednak tradycji podejmowania decyzji przez referenda i większość ważnych decyzji podejmuje parlament.


System najbliższy demokracji bezpośredniej występuje obecnie w Szwajcarii - praktycznie każda ustawa federalna i lokalna może zostać poddana pod referendum; według szacunków prowadzi się tam więcej referendów niż we wszystkich pozostałych państwach świata łącznie. Generalną tendencją jest, że na poziomie samorządowym występuje system bliższy demokracji bezpośredniej niż na poziomie wyższym.


Poza Szwajcarią, demokrację bezpośrednią w podobnej formie stosuje się również w Liechtensteinie\footnote{Liechtenstein-Institut: Direkte Demokratie (niem.). [dostęp 23.07.2009].}.


Szwajcaria i Liechtenstein nie są jednak jedynymi krajami, w których przeprowadza się referenda na poziomie ogólnokrajowym. Dla przykładu w okresie 1793-1978 na całym świecie przeprowadzono w sumie ok. 500 referendów (na poziomie ogólnokrajowym). Z czego 300 (60\%) odbyło się w Szwajcarii. Na drugim miejscu znajduje się Australia, gdzie przeprowadzono 40 (8\%) referendów\footnote{Bruno S. Frey: \emph{Glück. Die Sicht der Ökonomie}. Zürich\Slash{}Chur: Rüegger Verlag, 2010, s. 82.}.

\section{Porównanie demokracji pośredniej i bezpośredniej}


Demokracja bezpośrednia pozwala uniknąć niektórych problemów demokracji pośredniej:


\begin{itemize}
\item\relax 
Wynik referendum oddaje opinię ludzi w danej chwili, nie w chwili ostatnich wyborów. W krajach gdzie przez ten czas następują zwykle duże zmiany poparcia dla ugrupowań politycznych (tak jak np. w Polsce) demokracja pośrednia musi prowadzić do podejmowania decyzji wbrew woli wyborców. W demokracji pośredniej częściowo przeciwdziałać mogłyby temu częstsze wybory (np. co rok).



\item\relax 
Głosowania na jedną z dwóch możliwych propozycji, jakimi są typowe referenda, są całkowicie odporne na głosowanie taktyczne. Nie jest możliwe stworzenie takiego systemu dla większej liczby opcji, a typowe systemy wyborcze nie umożliwiają wyborcom podania list priorytetów kandydatów itp.



\item\relax 
Referendum umożliwia wypowiedzenie się w dowolnej sprawie. Jeśli ktoś zgadza się z jedną opcją polityczną w pewnych sprawach, a nie zgadza się w innej, w demokracji pośredniej nie będzie dobrze reprezentowany. W demokracji bezpośredniej ma on możliwość głosować w każdej sprawie według własnego uznania, niezależnie od stanowiska partii politycznych.



\item\relax 
Wyborcy mogą podjąć decyzję w konkretnej sprawie wbrew woli establishmentu politycznego.



\item\relax 
Wyborcy są odporni na różnego typu naciski, korupcję i inne czynniki, które powodują podejmowanie decyzji wbrew woli wyborców w przypadku demokracji pośredniej.



\item\relax 
Wyborcy mogą wykazywać większą inicjatywę w zarządzaniu państwem, mogą na przykład ustalać temat głosowania (np. w referendum wstępnym).




\end{itemize}
\section{Efekty stosowania demokracji bezpośredniej}


\begin{itemize}
\item\relax 
Im większe zastosowanie mają elementy demokracji bezpośredniej tym większe jest tzw. „zadowolenie z życia” (niem. Lebenszufriedenheit; ang. life-satisfaction). Efekt ten ma bardzo wysoki poziom istotności statystycznej (ang. statistically significant) i ma porównywalny wpływ na „zadowolenie z życia“, co wzrost dochodów\footnote{Bruno S. Frey: \emph{Glück. Die Sicht der Ökonomie}. Zürich\Slash{}Chur: Rüegger Verlag, 2010, s. 86.}. Z większego zadowolenia z życia wraz ze wzrostem partycypacji korzystają w równym stopniu wszyscy obywatele bez względu na wysokość dochodów, wykształcenie i płeć\footnote{Bruno S. Frey: \emph{Glück. Die Sicht der Ökonomie}. Zürich\Slash{}Chur: Rüegger Verlag, 2010, s. 88.}



\item\relax 
Dochód na głowę w jednostkach terytorialnych o „silniejszej” demokracji bezpośredniej jest znacznie wyższy aniżeli w jednostkach terytorialnych o stosunkowo mniej rozwiniętych możliwościach współdecydowania (demokracji bezpośredniej)\footnote{5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 Bruno S. Frey: \emph{Glück. Die Sicht der Ökonomie}. Zürich\Slash{}Chur: Rüegger Verlag, 2010, s. 89.}



\item\relax 
Wydatki i przychody jednostek terytorialnych, w których zastosowanie ma demokracja bezpośrednia są niższe\footnote{5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 Bruno S. Frey: \emph{Glück. Die Sicht der Ökonomie}. Zürich\Slash{}Chur: Rüegger Verlag, 2010, s. 89.}



\item\relax 
Im więcej demokracji bezpośredniej tym niższe są koszty sektora publicznego\footnote{5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 Bruno S. Frey: \emph{Glück. Die Sicht der Ökonomie}. Zürich\Slash{}Chur: Rüegger Verlag, 2010, s. 89.}\footnote{P. Feld Feld, Justina A.V. Fischer, Gebhard Kirchgässner. The Effect of Direct Democracy on Income Redistribution: Evidence for Switzerland∗. „CESIFO WORKING PAPER”. NO. 1837 (October 2006) (ang.). [dostęp 19.08.2010].}\footnote{7,0 7,1 7,2 7,3 Lorenz Blume, Jens Müller, Stefan Voigt. The Economic Effects of Direct Democracy - a first global assessment. „CESIFO WORKING PAPER”. NO. 2149 (November 2007) (ang.). [dostęp 13.09.2010].}



\item\relax 
Zwiększa się skuteczność administracji publicznej (ang. "higher government efficiency")\footnote{7,0 7,1 7,2 7,3 Lorenz Blume, Jens Müller, Stefan Voigt. The Economic Effects of Direct Democracy - a first global assessment. „CESIFO WORKING PAPER”. NO. 2149 (November 2007) (ang.). [dostęp 13.09.2010].}



\item\relax 
Zmniejsza się poziom długu publicznego (deficyt budżetowy maleje)\footnote{7,0 7,1 7,2 7,3 Lorenz Blume, Jens Müller, Stefan Voigt. The Economic Effects of Direct Democracy - a first global assessment. „CESIFO WORKING PAPER”. NO. 2149 (November 2007) (ang.). [dostęp 13.09.2010].}



\item\relax 
Zmniejsza się korupcja\footnote{7,0 7,1 7,2 7,3 Lorenz Blume, Jens Müller, Stefan Voigt. The Economic Effects of Direct Democracy - a first global assessment. „CESIFO WORKING PAPER”. NO. 2149 (November 2007) (ang.). [dostęp 13.09.2010].}



\item\relax 
Wydatki publiczne na edukację na głowę mieszkańca są wyższe, jeśli możliwe jest przeprowadzanie referendów\footnote{5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 Bruno S. Frey: \emph{Glück. Die Sicht der Ökonomie}. Zürich\Slash{}Chur: Rüegger Verlag, 2010, s. 89.}



\item\relax 
Ceny gruntów są wyższe, ponieważ ludzie wolą mieszkać i pracować w gminach o wyższym wskaźniku demokracji bezpośredniej\footnote{5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 Bruno S. Frey: \emph{Glück. Die Sicht der Ökonomie}. Zürich\Slash{}Chur: Rüegger Verlag, 2010, s. 89.}



\item\relax 
W demokracji bezpośredniej ludzie chętniej płacą podatki, aniżeli w demokracji reprezentatywnej (mniejsza jest skala zjawiska uchylania się od płacenia podatków)\footnote{5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 Bruno S. Frey: \emph{Glück. Die Sicht der Ökonomie}. Zürich\Slash{}Chur: Rüegger Verlag, 2010, s. 89.}\footnote{Theo Schiller: \emph{Direkte Demokratie. Forschung und Perspektiven}. Wiesbaden: Westdeutscher Verlag, 2002, s. 97.}\footnote{Bruno, S. Frey. Constitution for Knaves Crowds Out Civic Virtues. „Economic Journal”. 107, ss. 1043-1053 (1997) (ang.).}



\item\relax 
Podatki są niższe w jednostkach terytorialnych o rozwiniętej demokracji bezpośredniej[10]\footnote{John G. Matsuaka. Fiscal Effects of the Voter Initiative: Evidence from the Last 30 Years. „Journal of Political Economy”. 103 (2), ss. 587-623 (1995) (ang.).}\footnote{John G. Matsuaka. For the Many or the Few. How the Initiave Process Changes American Government. „Book manuscript, University of Southern California, Los Angeles” (2003) (ang.).}.




\end{itemize}
\section{Narzędzia demokracji bezpośredniej}

\subsection{Referendum}


\begin{itemize}
\item\relax 
Referenda -podział ze względu na moc prawną wyniku


\begin{itemize}
\item\relax 
referendum konstytutywne (stanowiące) - decyzja jest wiążąca;



\item\relax 
referendum konsultatywne (opiniodawcze) - zasięganie opinii.




\end{itemize}


\item\relax 
Referenda -podział ze względu na zobowiązanie władz do organizacji


\begin{itemize}
\item\relax 
referendum obligatoryjne - trzeba przeprowadzić;



\item\relax 
referendum fakultatywne - można przeprowadzić.




\end{itemize}


\item\relax 
Referenda -podział ze względu na sposób sformułowania pytania


\begin{itemize}
\item\relax 
referendum aprobatywne (afirmatywne) - przyjęcie;



\item\relax 
referendum derogacyjne - odrzucenie.




\end{itemize}


\item\relax 
Referenda -podział ze względu na zasięg terytorialny


\begin{itemize}
\item\relax 
referendum ogólnokrajowe - na terytorium całego kraju;



\item\relax 
referendum lokalne - na wybranym terytorium (w Polsce - województwo, powiat, gmina).




\end{itemize}



\end{itemize}
\subsection{Plebiscyt}


Inną formą demokracji bezpośredniej jest plebiscyt. Rozstrzyga on kwestie o charakterze kompleksowym, głosujący biorą pod uwagę całokształt warunków (np. przynależność terytorium do danego państwa, a tym samym ustroju).

\subsection{Inicjatywa ludowa}


Istnieje również możliwość zgłoszenia inicjatywy ustawodawczej lub weta obywatelskiego. Obywatele mogą w ten sposób inicjować tworzenie aktów prawnych lub ich odrzucenie. Określona liczba obywateli (w Polsce sto tysięcy osób mających czynne prawo wyborcze w wyborach parlamentarnych) może przedłożyć konkretną propozycję lub tylko założenia.

\subsection{Głosowanie przez internet}


Wynalazek internetu pozwala na tworzenie systemów zarządzania państwem i samorządem w oparciu o demokrację bezpośrednią. System ten może stać się podstawą przyszłych systemów politycznych.


[10]Lars P. Feld. The Political Economy of Direct Legislation: Direct Democracy and Local Decision-Making. „Economic Policy”. 0 (33), ss. 329-363 (2001) (ang.).

\section{Literatura}


\begin{itemize}
\item\relax 
Baur, Arthur. Szwajcarski Fenomen (1992). "Wiedza Powszechna", Warszawa.



\item\relax 
Frey,Bruno S.\Slash{}Stutzer, Alois.Direct Democracy: Designing a Living Constitution (2003). Institute for Empirical Research in Economics, Working Paper No. 167.(\href{http://www.iew.unizh.ch/wp/iewwp167.pdf}{dostępna w PDF}) (13.11.2009)



\item\relax 
\href{http://archiwum.wiz.pl/1997/97033300.asp}{Śpiewak, Paweł. Demokracja Partycypacyjna (3\Slash{}1997)}, "Wiedza i Życie" (13.11.2009)



\item\relax 
Kaufman B.\Slash{} Büchi, R.\Slash{} Braun, N. Guidebook to Direct Democracy: in Switzerland and beyond (2008). IRI Europe. Bern (dostępna w PDF online (13.11.2009))



\item\relax 
Uziębło, Piotr. "Demokracja partycypacyjna. Wprowadzenie", Gdańsk 2009, Centrum Badań Społecznych. (\href{http://books.google.pl/books?id=06sr8GkMp08C}{dostępna online}) (13.11.2009)



\item\relax 
Roman Przybylak \Slash{} 2010\Slash{} O obrotach, http:\Slash{}\Slash{}issuu.com\Slash{}o\_obrotach\Slash{}docs\Slash{}o\_obrotach




\end{itemize}
\section{Linki zewnętrzne}


\begin{itemize}
\item\relax 
\href{http://pedrou.w.interia.pl/demokracja.htm}{Demokracja bezpośrednia i semibezpośrednia}



\item\relax 
\href{http://demokracjabezposrednia.pl/}{Demokracja bezpośrednia – Stowarzyszenie "Więcej Demokracji"}




\end{itemize}






% begin final page

\clearpage



% new page for the colophon

\thispagestyle{empty}

\begin{center}

Anarcho-Biblioteka



\smallskip
Dobry pieróg to wywrotowy pieróg



\bigskip
\includegraphics[width=0.25\textwidth]{logo-pl.pdf}
\bigskip

\end{center}

\strut

\vfill

\begin{center}


Anonim

Demokracja bezpośrednia






\bigskip


\href{https://szkolnictwo.pl/szukaj\%2CDemokracja\_bezpo\%C5\%9Brednia}{\texttt{https://szkolnictwo.pl/szukaj,Demokracja\_bezpo\%C5\%9Brednia}}
   

       

       
         Publikacja jest udostępniona w encyklopedii serwisu Szkolnictwo.pl. Treść objęta jest licencją GNU Wolnej Dokumentacji w wersji 1.1 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów.
       

       

       

       
   



\bigskip
\textbf{pl.anarchistlibraries.net}


\end{center}

% end final page with colophon


\end{document}


% No format ID passed.



